Giáo dục không chỉ là hành trình truyền thụ tri thức, rèn luyện kĩ năng, phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh mà còn là quá trình tôi luyện bản lĩnh và nuôi dưỡng những tâm hồn khát vọng của các em. Trong dòng chảy miệt mài của tri thức, Kỳ thi Olympic Hóa học và Khoa học tự nhiên lần thứ III năm 2026 vừa tổ chức thành công đã không đơn thuần là một sân chơi học thuật đầy kịch tính mà còn trở thành nơi hội tụ của những câu chuyện cổ tích giữa đời thường. Đằng sau những thành tích rực rỡ và những tấm huy chương lấp lánh là những nỗ lực phi thường của những thí sinh có hoàn cảnh đặc biệt. Các em đã chứng minh rằng nghịch cảnh không phải là rào cản mà là đòn bẩy để ý chí vươn cao, khẳng định giá trị bản thân và thắp sáng niềm tin vào một tương lai tươi sáng hơn thông qua con đường học vấn.
Hình 1. Lễ trao giải trong Kỳ thi Olympic HH và KHTN lần thứ III năm 2026
Trong số hàng chục ngàn thí sinh tham dự, câu chuyện về em Bùi Trí Tâm, học sinh lớp 12A2, trường THPT Hồng Đức, đã để lại một ấn tượng sâu sắc và niềm xúc động cho Ban tổ chức cũng như các thầy cô giáo và các bạn học sinh. Sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại Đắk Lắk, Tâm phải đối mặt với những thử thách nghiệt ngã ngay từ khi còn nhỏ. Bố mất sớm, đôi vai gầy của người mẹ trở thành trụ cột duy nhất gánh vác cả gia đình với công việc lao động tự do bấp bênh để nuôi hai anh em Tâm ăn học. Không dừng lại ở đó, số phận tiếp tục thử thách em khi Tâm là một học sinh khuyết tật, việc đi lại và sinh hoạt hằng ngày vốn đã khó khăn hơn bạn bè đồng trang lứa. Tuy nhiên, thay vì tự ti hay buông xuôi, em đã chọn cách đối diện với cuộc đời bằng nụ cười và sự kiên trì hiếm có. Giải khuyến khích tại Kỳ thi Olympic Hóa học và KHTN lần thứ III - Hội đồng thi Đắk Lắk mà em đạt được không chỉ là một danh hiệu học thuật, đó là kết tinh của những đêm miệt mài bên trang sách dưới ánh đèn dầu, là thành quả của nghị lực vượt lên trên khiếm khuyết cơ thể và nỗi lo cơm áo gạo tiền. Tâm chính là biểu tượng sống động cho tinh thần "tàn nhưng không phế", là minh chứng cho việc tri thức có thể san bằng mọi khoảng cách về thể chất.
Hình 2. Em Bùi Trí Tâm, học sinh lớp 12A2, trường THPT Hồng Đức với giải khuyến khích
Rời khỏi vùng đất nắng gió Tây Nguyên để đến với núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, chúng ta lại được chứng kiến những đóa hoa ban trắng nở rộ trên đá sỏi tại Hội đồng thi Điện Biên. Đó là những học sinh dân tộc thiểu số với hoàn cảnh gia đình còn nhiều thiếu thốn nhưng mang trong mình tình yêu mãnh liệt với các môn khoa học. Em Lương Thị Minh Khuê, học sinh lớp 6, đã xuất sắc giành Giải Bạc. Ở độ tuổi còn rất nhỏ, việc phải làm quen với những kiến thức khoa học tự nhiên trừu tượng đã là một thử thách, nhưng với Khuê, thách thức lớn nhất có lẽ là hành trình từ bản làng xa xôi đến với con chữ. Bên cạnh đó, hai em Lò Thị Ánh Quyên và Lò Thị Ngọc Quyên cũng đã mang về niềm tự hào với những tấm Giải Đồng quý giá. Đây là những thí sinh nằm trong diện được miễn kinh phí lệ phí thi của Ban tổ chức, một chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ các tài năng trẻ ở vùng sâu vùng xa. Sự thành công của các em không chỉ dừng lại ở con số hay màu huy chương, mà nó còn mang ý nghĩa lớn lao hơn về sự bình đẳng trong giáo dục. Khi cánh cửa cơ hội được mở ra, các em đã nắm bắt bằng tất cả sự chân thành và lòng hiếu học, khẳng định rằng trí tuệ không phân biệt địa giới hay tộc người.
Nhìn lại hành trình của Bùi Trí Tâm, Lương Thị Minh Khuê hay các em học sinh nhà họ Lò, chúng ta thấy tinh thần hiếu học và sự kiên định. Những em học sinh này không có được điều kiện học tập đầy đủ, không có những lớp học thêm hiện đại hay nguồn tài liệu dồi dào, nhưng các em có một trái tim rực cháy khát vọng khám phá thế giới tự nhiên. Đối với các em, mỗi công thức hóa học hay mỗi hiện tượng vật lý đều là một cửa sổ mở ra không gian mới, giúp các em tạm quên đi những nhọc nhằn thường nhật. Sự quan tâm kịp thời từ phía các Hội đồng thi và Ban tổ chức trong việc phát hiện, hỗ trợ kinh phí và động viên tinh thần đã tiếp thêm sức mạnh to lớn, giúp các em tự tin đứng chung sân chơi với những bạn bè có điều kiện tốt hơn từ khắp mọi miền đất nước.
Sự hiện diện và thành công của những thí sinh vượt khó trong kỳ thi lần này đã lan tỏa một thông điệp mạnh mẽ đến cộng đồng giáo dục và toàn xã hội. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, trong mỗi góc khuất của cuộc sống vẫn luôn tồn tại những viên kim cương thô đang chờ được mài giũa. Nhiệm vụ của người làm giáo dục không chỉ là giảng dạy kiến thức mà còn phải là những người "đãi cát tìm vàng", tạo điều kiện tối đa để những tài năng dù trong nghịch cảnh vẫn có cơ hội được tỏa sáng. Những tấm gương như em Tâm hay em Khuê chính là nguồn cảm hứng bất tận cho các thế hệ học sinh khác, soi rọi vào tâm trí các em bài học về lòng biết ơn và ý thức tự giác vươn lên. Không có đỉnh cao nào là không thể chinh phục nếu chúng ta có đủ ý chí và sự bền bỉ.
Ban tổ chức Kỳ thi Olympic Hóa học và KHTN lần thứ III xin gửi lời tuyên dương nồng nhiệt nhất đến những "chiến binh" thầm lặng này.
Những kết quả đạt được hôm nay mới chỉ là bước khởi đầu cho một hành trình dài phía trước.
Các em hãy tiếp tục vững tin vào con đường mình đã chọn, bởi lẽ ánh sáng của tri thức sẽ luôn dẫn lối cho những ai không ngừng nỗ lực và hy vọng.
Thuận An
